Wielkanoc
Wielkanoc (Pascha) jest najstarszym i najważniejszym świętem chrześcijańskim. Upamiętnia śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa.
Poprzedzający ją tydzień nazywany jest Wielkim Tygodniem. Wielki Czwartek (wieczór), Wielki Piątek, Wielka Sobota i Niedziela Zmartwychwstania znane są jako Triduum Paschalne (Triduum Paschale).
Wielki Post
Święta Wielkanocne poprzedza Wielki Post, który trwa 40 dni. Zaczyna się od Środy Popielcowej (Popielca). Od X w. posypywanie popiołem stało się obrzędem dla wszystkich wiernych. W XVIII – XIX wieku, a w niektórych rejonach również na początku XX, księża posypywali popiołem tylko najważniejszego człowieka z rodziny – ojca lub dziada. Dawano mu nieco popiołu do modlitewnika, następnie w domu ta osoba posypywała popiołem głowy reszty rodziny. Wielki Post to okres pokuty, żalu za grzechy, umartwień i rozważań.
Dawniej mieszkańcy wsi przestrzegali zaleceń kościelnych i sami wybierali sobie różne umartwienia. Mięso, nabiał, cukier i miód znikały ze stołów. Pojawiał się za to żur postny, ziemniaki, kapusta kiszona, śledzie i chleb. W bogatych domach post nie był tak odczuwany, gdyż jadano wspaniałe potrawy z ryb, sery, masło i mleko. Zazwyczaj w tym czasie ludzie rezygnowali z palenia tytoniu, picia alkoholu. Nie urządzano zabaw, spotkań towarzyskich, nie śpiewano i nie grano.
W połowie Wielkiego Postu obchodzono Półpoście. Był to czas wytchnienia od umartwień i ciszy postnej. Po wsiach biegali chłopcy hałasując drewnianymi kołatkami i rozbijając o drzwi domów garnki wypełnione popiołem.
Wielki Tydzień
Wielki Tydzień bezpośrednio poprzedza Wielkanoc. To czas przygotowań do świąt – porządków, przygotowywania potraw wielkanocnych, a także czas nabożeństw.
Symbole i ozdoby wielkanocne
Najbardziej znane symbole wielkanocne to jajka (pisanki i kraszanki), cukrowy baranek i zajączek, stroiki, palemki, rzeżucha.
Zwyczaje i tradycje wielkanocne
Wielkanoc to prawdopodobnie święta, z którymi związana jest największa ilość zwyczajów i tradycji (część wywodzi się ze starosłowiańskiego święta Jarego): śniadanie wielkanocne, dzielenie się jajkiem, pisanki, kraszanki, święcone, śmigus-dyngus, dziady śmigustne, Rękawka, Emaus, walatka, z kurkiem po dyngusie, Siuda Baba, wieszanie Judasza, pogrzeb żuru i śledzia, pucheroki, palma wielkanocna, Jezusek palmowy.
Potrawy wielkanocne
Ponieważ Święta Wielkiejnocy są świętami wesołymi oraz kończą Wielki Post na stołach widać przepych. Jemy wszelkiego rodzaju mięsa, wędliny, faszerowane jajka i ciasta – baby, mazurki, makowce. Kuchnia staropolska jest bogata w takie potrawy, jak: żur wielkanocny, kaczka faszerowana, pasztety, sosy, sałatki itp.
Wielkanoc to święta spokojniejsze i mniej huczne. Nie ma prezentów i wielkiej komercji. A jednak są piękne i radosne!
Życzymy Wam i Waszym bliskim Wesołych Świąt Wielkiej Nocy!
Autor: Ania
