Nowotwory “intymne” – wciąż wiemy o nich za mało

wrzesien W tym roku we wrześniu po raz pierwszy w Polsce obchodzony jest „Miesiąc Świadomości Nowotworów Ginekologicznych”.

Stowarzyszenia wspierające kobiety chore na nowotwory  intymne zwracają szczególną uwagę na trudno wykrywalny, lecz dość częsty nowotwór, jakim jest rak jajnika. Większy dostęp do informacji o przebiegu tej choroby, sposobach jej leczenia i znaczeniu specjalistycznej opieki ginekologa-onkologa może pozytywnie wpłynąć na poprawę jakości życia kobiet zmagających się z chorobą oraz ich bliskich.

Nowotwory „ginekologiczne” (m.in. rak jajnika, szyjki, trzonu macicy) stanowią poważny odsetek wszystkich nowotworów, na jakie zapadają Polki. Z ich powodu każdego roku w Polsce umiera blisko 6 tysięcy kobiet. Dla organizacji pacjentów wspierających chore onkologicznie kobiety szczególnie ważne podczas „Miesiąca Świadomości Nowotworów Ginekologicznych” jest szerzenie wiedzy o przebiegu ginekologicznych chorób nowotworowych i ich skutkach dla zdrowia oraz życia intymnego pacjentek. Istotne jest także uświadamianie chorych o roli ginekologów o specjalizacji onkologicznej oraz psychologów w procesie efektywnego leczenia. Ważne jest również informowanie chorych i ich bliskich, że warto szukać informacji o możliwościach leczenia, gdyż w kilku ostatnich dekadach medycyna dokonała w tej dziedzinie znaczącego postępu.

Rak jajnika – „cichy zabójca”
Rak jajnika to jeden z najczęstszych nowotworów kobiecych. W krajach rozwiniętych jest nim zagrożona 1 na 70 kobiet, a na całym świecie odnotowuje się ok. 230 tysięcy zachorowań rocznie. Do pewnego momentu choroba przebiega bezobjawowo, dlatego rak jajnika jest tak trudny do wykrycia. Objawy, na które uskarżają się chore na raka jajnika (m.in. biegunki, zaparcia, niestrawność, uczucie pełności w jamie brzusznej, brak apetytu czy uczucie zmęczenia), przypisywane są zazwyczaj innym, mniej poważnym schorzeniom. Nowotwór ten zwykle wykrywany jest więc w  zaawansowanym stadium. Późną cechą charakterystyczną tego schorzenia jest wodobrzusze (nagromadzenie płynu w jamie otrzewnowej).

Rak jajnika – informacje podstawowe

Rak jajnika charakteryzuje się obecnością komórek nowotworowych w jednym lub obu jajnikach. Najpowszechniejszym typem tego nowotworu jest nabłonkowy rak jajnika, występujący u ok. 90 proc. chorych.

Ryzyko zachorowania na raka jajnika rośnie wraz z wiekiem. Największy wzrost zachorowań następuje po 45. roku życia, w okresie około i pomenopauzalnym. Prawdopodobnie, na ryzyko wystąpienia raka jajnika wpływa: niezdrowy tryb życia (m. in. otyłość, wysokotłuszczowa dieta, palenie), wczesna pierwsza miesiączka, późna menopauza, bezdzietność. Około 10 proc. pacjentek z rakiem jajnika to osoby posiadające predyspozycje genetyczne (występowanie w rodzinie raka jajnika lub raka piersi).

W Polsce na raka jajnika zapada rocznie ok. 3300 kobiet1, co stawia ten nowotwór złośliwy na piątym miejscu pod względem zapadalności u kobiet w naszym kraju. Rak jajnika manifestuje się zazwyczaj zupełnie niespecyficznymi objawami, jak brak apetytu, uczucie pełności w jamie brzusznej, biegunki, zaparcia, bóle brzucha, zmęczenie, zaburzenia oddawania moczu. Symptomów tych zazwyczaj nie łączy się z chorobą nowotworową. W celu wczesnego wykrycia raka jajnika konieczne są: właściwa opieka ginekologiczna, ultrasonografia. Niestety około 70 proc. przypadków raka jajnika jest wykrywanych późno – w zaawansowanym stadium choroby.

Późna diagnoza nowotworu sprawia, że raka jajnika wyróżnia wysoka śmiertelność – w Polsce jest odpowiedzialny za ok. 2500 zgonów rocznie. Szacuje się, że spośród chorych, u których chorobę wykryto w pierwszym stadium zaawansowania (kiedy nowotwór występuje wyłącznie w jajnikach) aż 90 proc. przeżywa co najmniej dalszych pięć lat od momentu diagnozy. Niestety, wraz z zaawansowaniem choroby i pojawieniem się przerzutów, szanse na przeżycie 5-letnie dramatycznie spadają. Odsetek 5-letnich przeżyć dla raka jajnika w III stadium wynosi 37 proc., a w IV jedynie 14-25 proc.4 Skryty przebieg wpływa na wysoką śmiertelność chorych. Choć rak jajnika występuje rzadziej niż rak trzonu macicy, jest przyczyną dwa razy większej liczby zgonów.

Leczenie
Leczenie raka jajnika polega w pierwszej kolejności na ingerencji chirurgicznej w celu usunięcia guza lub rozsianych guzków, po której następuje cykl chemioterapii. W przypadku zaawansowanego raka jajnika chemioterapia pełni kluczową rolę. Wieloletnie badania wykazały, że leczenie skojarzone oraz chemioterapia dwulekowa przynosi lepsze efekty i umożliwia wydłużenie czasu przeżycia całkowitego.

Jedną z metod jest również terapia biologiczna o działaniu antyangiogennym z zastosowaniem bewacyzumabu. W czasie kongresu Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej ASCO (American Society of Clinical Oncology) zostały zaprezentowane wyniki badań wykazujące, że angiogeneza (tworzenie sieci naczyń krwionośnych) odgrywa istotną rolę w rozwoju raka jajnika, a terapia antyangiogenna opóźnia rozwój choroby u chorych na zaawansowanego raka jajnika.

Bewacyzumab to rekombinowane humanizowane przeciwciało monoklonalne o działaniu antyangiogennym, skierowane przeciwko czynnikowi wzrostu śródbłonka naczyń (VEGF), przyczyniającemu się do wzrostu naczyń krwionośnych odżywiających guz.6 Neutralizacja biologicznej aktywności VEGF cofa nowopowstałe unaczynienie guza, normalizuje pozostające unaczynienie oraz zatrzymuje powstawanie nowych naczyń, hamując w ten sposób rozrost nowotworu. Ten rodzaj terapii hamuje wzrost komórek nowotworowych oraz hamuje patologiczny rozwój naczyń krwionośnych. Celem tej terapii jest przedłużenie życia pacjentki w zaawansowanym stadium choroby poprzez odsunięcie w czasie progresji choroby.

Co 3 minuty umiera kobieta…
Ze względu na niewykrywalność we wczesnych stadiach choroby, zarówno na świecie jak i w Polsce, rak jajnika ma najwyższy wskaźnik umieralności w porównaniu z innymi nowotworami „intymnymi”. Według obliczeń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), co roku rak jajnika odbiera życie aż 140 tysiącom kobiet na całym świecie, co oznacza, że niemal co 3 minuty z powodu tego nowotworu gdzieś na świecie umiera kobieta.

Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem, a największe występuje u kobiet powyżej 45. roku życia. Około 70 proc. rozpoznań stanowią rozpoznania aż w III i w IV stadium zaawansowania choroby. Wyzwaniem, przed jakim dziś stoi medycyna, jest wcześniejsze rozpoznanie oraz opóźnienie postępów choroby i złagodzenie bolesnych i niepokojących dolegliwości, by umożliwić poprawę jakości życia chorych. Trwają poszukiwania nowych, coraz bardziej skutecznych chemioterapeutyków. Jedną z nowszych metod leczenia jest terapia z zastosowaniem bewacyzumabu, który zmniejsza wzrost naczyń krwionośnych odżywiających guz i ogranicza rozwój choroby.

Pod opieką specjalistów: ginekologa-onkologa i psychologa
Przy okazji „Miesiąca Świadomości Nowotworów Ginekologicznych” warto podkreślać, że pacjentki z nowotworami ginekologicznymi powinny zwracać się do lekarza ginekologa-onkologa. Pierwsze badania diagnostyczne (cytologia, USG, markery, biopsja) konsultowane są zazwyczaj przez prowadzącego lekarza ginekologa. W przypadku uzasadnionego podejrzenia nowotworu jajnika, chora jest kierowana do szpitala na zabieg chirurgiczny. W tym momencie pacjentka jest konsultowana przez ginekologa-onkologa. To wizyta bezpłatna i niewymagająca skierowania.

– To może zabrzmi jak truizm, ale w polskich warunkach warto podkreślać i uświadamiać pacjentkom, że nowotwór ginekologiczny powinien być leczony przez ginekologa-onkologa. Jest on gwarancją spełnienia wymaganych standardów, zapewniających najwyższą skuteczność terapeutyczną, a zarazem indywidualnego podejścia do choroby konkretnej osoby. Nie pozwólmy, by o naszym leczeniu przesądzała np. procedura szpitalna, a nie rzetelna analiza naszego przypadku. Każdy nowotwór jest inny. Pacjentka ma prawo dowiedzieć się, jakie są możliwe scenariusze przebiegu leczenia i jakie skutki może ono przynieść. Na wizytę z ginekologiem-onkologiem warto przyjść z kimś bliskim, kto będzie notował zalecenia i odpowiedzi lekarza na nurtujące nas pytania – tłumaczy prof. dr hab. Stefan Sajdak, Kierownik Kliniki Ginekologii Operacyjnej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

W terapii raka jajnika równie ważną rolę odgrywa emocjonalne i psychiczne zdrowie chorej. Potwierdzenie diagnozy onkologicznej związane jest nieodłącznie z silnymi negatywnymi emocjami, z lękiem i obawami, niekiedy przyjmującymi postać szoku. Swoje kroki należy wtedy skierować do psychoonkologa lub psychologa terapeuty zajmującego się poradnictwem dla pacjentów onkologicznych. Takich specjalistów warto szukać na stronach stowarzyszeń pacjentów, nie czekając na znaczne pogorszenie się samopoczucia. Czasami potrzeba fachowej psychologicznej pomocy pojawia się dopiero po dłuższym czasie, po przejściu przez operację i chemioterapię, gdy stan pacjentki się stabilizuje.

– Trudność z nowotworami ginekologicznymi dotyczy problemu postrzegania swojej kobiecości. Chore niejednokrotnie przechodzą kryzys swojej tożsamości, cierpią na obniżone poczucie własnej wartości i z dużym trudem na nowo konstruują obraz siebie jako partnerki, matki, kobiety. Zaufanie, obecność i wsparcie ze strony rodziny dają im siłę do walki z chorobą, pomagając w wyznaczeniu celów terapii oraz utrzymaniu pozytywnego nastawienia – mówi Elżbieta Pożarowska, psycholog i psychoterapeutka z Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie.

Wrzesień jako „Miesiąc Świadomości Nowotworów Ginekologicznych” ma szansę wpisać się na stałe w kalendarz dat poświęconych problemom zdrowotnym. Nowotwory ginekologiczne, znajdujące się w czołówce chorób dotykających Polki, wciąż niosą ze sobą wiele kwestii wymagających działań edukacyjnych, zarówno na poziomie profilaktyki, jak i leczenia.

Partnerzy:
Stowarzyszenie Magnolia – www.stowarzyszenie-magnolia.org
Stowarzyszenie Kobiet z problemami onkologiczno–ginekologicznymi, którego celem jest wszechstronna pomoc kobietom w trakcie leczenia i po leczeniu onkologiczno-ginekologicznym i innych chorobach kobiecych oraz podnoszenie świadomości kobiet i ich rodzin na temat chorób nowotworowych.
Kontakt: Żychlin, ul. Parkowa 2, 62-571 Stare Miasto, tel. (+48) 601 729 249
e-mail: biuro@stowarzyszenie-magnolia.org

Stowarzyszenie SANITAS – www.sanitas.sanok.pl
Stowarzyszenie na Rzecz Walki z Chorobami Nowotworowymi SANITAS jest Ogólnopolską Organizacją, której główną ideą jest edukacja na temat szeroko pojętej profilaktyki nowotworowej
oraz udzielanie wsparcia dla osób będących w trakcie lub po chorobie nowotworowej oraz ich rodzinom.
Kontakt: ul. Kościuszki 15, 38-500 Sanok, tel. (+48) 888 654 925, e-mail: sanitas@onet.eu

Polskie Amazonki Ruch Społeczny – www.ruchspoleczny.org.pl
W zamierzeniu Ruch ma stanowić szeroką platformę dialogu społecznego i współpracy międzyludzkiej. Każdy, komu przyszło mierzyć się z tą chorobą, może służyć swoją wiedzą i doświadczeniem. Wszyscy razem, niezależnie od miejsca zamieszkania, możemy mieć wpływ na korzystne zmiany w polskiej onkologii. Chcemy, aby Polskie Amazonki Ruch Społeczny stał się silnym, poważnym i reprezentatywnym partnerem w rozmowach z przedstawicielami administracji państwowej na różnych szczeblach oraz innych instytucji działających w systemie opieki zdrowotnej, by proponował rozwiązania systemowe, informował o potrzebach chorych na nowotwory i należnych im standardach leczenia, by pobudzał do aktywności obywatelskiej w sferze polityki zdrowotnej. Patronat nad Ruchem objęło Polskie Towarzystwo do Badań nad Rakiem Piersi i najstarsza organizacja pacjencka – pierwszy w Polsce Klub Amazonek – Stowarzyszenie „Amazonki” Warszawa-Centrum.
Kontakt: Polskie Amazonki Ruch Społeczny, Centrum Onkologii Zakład Rehabilitacji, ul. Roentgena 5,
02-781 Warszawa, tel. (22) 546 28 97, (22) 546 25 86, e-mail: biuro@ruchspoleczny.org.pl

Organizacja Kwiat Kobiecości – www.kwiatkobiecosci.pl
Ogólnopolska Organizacja na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy i Rakiem Jajnika „Kwiat Kobiecości” to inicjatywa kobiet, które stoczyły walkę z rakiem szyjki macicy i wygrały ją. Stawiamy na profilaktykę, dostęp do informacji, edukację i zmianę świadomości w podejściu do zdrowia nie tylko ze strony samych kobiet, ale również i mężczyzn. Dlatego na stronie internetowej Kwiatu Kobiecości (www.kwiatkobiecosci.pl) każda kobieta znajdzie niezbędne informacje dotyczące profilaktyki w zakresie raka szyjki macicy i chorób związanych z układem rodnym. Do współpracy z „Kwiatem Kobiecości” przystąpili wybitni specjaliści m.in.: ginekolodzy, seksuolodzy i psychologowie, którzy w panelu „Eksperci” precyzyjnie odpowiadają na pytania kobiet, chcących rozwiać wszelkie swoje wątpliwości.

„Kwiat Kobiecości” poprzez działania edukacyjne chce przełamać tabu, jakim jest mówienie o chorobach nowotworowych narządów rodnych kobiet. Dążymy do tego, aby jak najwięcej mówiło się i pisało o zagrożeniach związanych z rakiem jajnika, szyjki macicy i z chorobami układu rodnego. Przywiązujemy szczególną uwagę do działań profilaktycznych, dlatego w trosce o zdrowie kobiet i jakość wykonywanych badań ginekologicznych na stronie www.kwiatkobiecosci.pl będzie można już niebawem znaleźć adresy gabinetów ginekologicznych rekomendowanych przez „Kwiat Kobiecości” – „Gabinety pod Kwiatkiem”.
Kontakt: ul Perzyńskiego 14 (przy stacji metra Słodowiec na Bielanach), 01-883 Warszawa, tel. 22 832 24 06, email: biuro@kwiatkobiecosci.pl

Więcej informacji udziela:
Barbara Wasyl
ul. Wspólna 63b lok. 2, 00-687 Warszawa
e-mail: b.wasyl@brandlab.pl
tel. (22) 628 19 72, kom. (+48) 608 63 63 65

Skomentuj

comments